Petje af voor Tarja Halonen

Finse president: "Als je voor macht hebt geknokt, draag je geen hoed"

De Finse president Tarja Halonen trok wereldwijd de aandacht van de pers toen ze een jaar geleden [2000] door de bevolking werd gekozen. Halonen is de eerste vrouwelijke president in Finland, maar er is meer waarin Tarja Halonen zich onderscheidt van haar tien voorgangers. Door haar levenswijze en idealisme voegt ze nieuwe waarden toe aan de aartsconservatieve Finse samenleving. 

Het eerste wat opvalt als president Tarja Halonen andere staatshoofden ontmoet, is dat ze nooit een hoed draagt. De 57-jarige 'Rode Tarja', een bijnaam die ze kreeg vanwege haar haarkleur en politieke richting, houdt niet van protocollen, fratsen en uiterlijk vertoon. Hoeden draagt ze alleen om haar oren warm te houden, zo heeft ze haar stafleden na haar beëdiging zo snel mogelijk duidelijk gemaakt. 

Er was een tijd dat ze zich dit soort opvattingen niet kon veroorloven. Zo verscheen ze als jonge juriste wat ongemakkelijk met hoofddeksel op een topcongres in Noorwegen. De Noorse vrouwelijke premier Gro Harlem Brundtland nam Tarja Halonen echter terzijde en zei: "Vrouwen die geboren zijn met macht dragen een hoed. Maar wij hebben voor macht geknokt en dragen geen hoeden", een leefregel die ze sindsdien ter harte heeft genomen. 

Minderheden

Tarja Halonen is altijd anders dan anders geweest. Ze groeide op in een achterbuurt en was als jonge activiste te vinden op de barricades waar ze opkwam voor de rechten van kansarmen, van vrouwen tot zigeuners. Ze kreeg ongetrouwd een dochter en terwijl ze haar kind alleen opvoedde, maakte ze een stormachtige carrière in de politiek. Opkomen voor minderheden stond daarbij centraal. Eén van haar eerste presidentiële reizen was dan ook naar het noorden van Finland waar ze haar steun betuigde aan de Samische bevolking die zich zeer bedreigd voelt door de rest van de Finnen. Ook kwam ze herhaaldelijk op voor de rechten van homoseksuelen, wat haar in de race om het presidentschap het etiket 'lesbisch' opleverde. De Finse liet het gerucht voor wat het was, evenals het advies van één van haar adviseurs om net als Margaret Thatcher een octaaf lager te spreken om zo meer autoriteit uit te stralen.

De invulling van de baan van Tarja Halonen is minder vanzelfsprekend dan die van haar voorganger, Martti Ahti. Met haar komst werd namelijk een grondwetswijziging ingevoerd die de macht van de president inperkte. Was de Finse president voorheen de machtigste persoon in het land, nu moet Tarja Halonen op haar gebied, het buitenlands beleid, samenwerken met de regering. De grondwetswijziging was historisch gezien een logische stap. Lange tijd was een machtige president noodzakelijk om het bestaansrecht van Finland te verdedigen, nadat het zich in een bloedige oorlog in 1918 had losgemaakt van Rusland. De Sovjet-overmacht tijdens de Tweede Wereldoorlog en de lastige locatie tussen Oost en West vereisten volgens de Finnen een sterke leider. President Kekkonen, die het land 25 jaar regeerde, was daar een typisch voorbeeld van. Maar met het einde van de koude oorlog zagen de Finnen de tijd rijp voor een nieuw soort presidentschap. Dat betekent dat Tarja Halonen meer dan haar voorgangers moet vechten om zich te profileren.

Inmiddels is Tarja Halonen getrouwd met haar zes jaar jongere vriend, met wie ze 15 jaar lang een latrelatie had. De verhuizing van een klein appartement naar het presidentiële paleis bevalt haar goed. "Het was bepaald geen straf om 600 vierkante meter en personeel te krijgen. Bovendien heb ik nu geen ruzies meer met mijn man over het huishouden". 

Bron: De Telegraaf 2001