De zeeburcht gesticht op de eilanden voor Helsinki is een nationaal monument en één van Finlands cultuurschatten. De bouw begon in de 18e eeuw, toen Finland nog bij het Zweedse rijk hoorde. De kanonnen gericht op het westen op de wallen van Kustaanmiekka zijn nog getuigen van de Russische heerschappij in de 19e eeuw.

Suomenlinna speelt al meer dan 250 jaar een belangrijke rol in de geschiedenis van Finland en in de machtspolitiek van de Oostzee. Zweden begon halverwege de 18e eeuw met het bouwen van zeeburchten in de Finse Golf in een laatste poging om de gebieden die het in het begin van de eeuw in een oorlog met Rusland had verloren, terug te veroveren.

Destijds werd de van graniet gebouwde burcht over het algemeen het Gibraltar van het noorden genoemd. De burcht, waarvan men dacht dat deze onoverwinbaar was, viel in 1808 in Russische handen, waarna Finland bij Rusland werd ingelijfd.




Ten tijde van de Russische overheersing was Suomenlinna een levendige garnizoensstad. De keuze van Helsinki tot hoofdstad van het autonome Finland in 1812 houdt direct verband met de bloei van Suomenlinna. Tot aan de onafhankelijkheid vormde de burcht een belangrijk centrum van het culturele en sociale leven, waarvandaan vele aspecten van de cultuur en architectuur zich over heel Finland verspreidden. De burcht werd ernstig beschadigd in een vuurgevecht van de Engels-Franse vloot tijdens de Krimoorlog in 1855.

Fins garnizoen
Aan de meer dan honderd jaar durende Russische overheersing kwam in 1917 een eind na de oktoberrevolutie, de voortekenen daarvan waren in het jaar 1906 al te zien op Suomenlinna, toen de Russische mariniers in opstand kwamen tegen de grote maatschappelijke verschillen binnen het keizerrijk.

Na de onafhankelijkheid woedde in 1918 in Finland een korte burgeroorlog. Na deze oorlog werd Suomenlinna ingericht als gevangenis voor de oorlogsgevangenen van de roden.

Na de burgeroorlog werd de burcht een Fins garnizoen. Tijdens de laatste oorlogen werd Suomenlinna gebruikt als steunpunt voor de kustartillerie, luchtafweergeschut en marinehaven. Valmet, de machinefabriek van de Finse staat, was gehuisvest in het droogdok en maakte schepen die dienden als herstelbetalingen na de Tweede Wereldoorlog aan de Sovjet-Unie. In 1973 kwam het eiland onder burgerlijk bestuur. De militaire traditie wordt voortgezet in de mariniersopleiding op de eilanden.





De burcht in de huidige tijd
Vandaag de dag is Suomenlinna een stadswijk met 900 inwoners. Het is inmiddels meer dan dertig jaar geleden dat het eiland nog voor militaire doeleinden werd gebruikt, maar alle andere typische kenmerken voor een levendige garnizoensstad zijn bewaard gebleven – een kerk, een winkel en een school midden in het dorp, mariniers in uniform, spelende kinderen.

Op het ministerie van onderwijs is een speciale Suomenlinna-commissie ingesteld die verantwoordelijk is voor de restauratie van de burcht, alsmede voor het onderhouden en ontwikkelen van het gebied. Diverse gebouwen en onderdelen van het vestingwerk zijn gerestaureerd en dienen nu als woningen, werkplaatsen, vergaderruimten, feestzalen, restaurants en musea.




Een wandeling op de vesting
De waarheidsgetrouwe en deskundig gerestaureerde burcht vormt een belangrijke bezienswaardigheid. De burcht is het hele jaar door dagelijks geopend voor bezoekers. De overtocht naar de vesting, te maken vanaf de markt in het centrum van Helsinki, is voor velen een belevenis, vooral hartje winter wanneer het schip zich een weg moet banen door de met ijs bedekte haven.

De hoofdroute op het eiland voert langs de geschiedkundig belangrijkste plaatsen, de forten, de wallen, het burchtplein en de Koningspoort. De route is gemarkeerd met blauwe paaltjes en als je deze volgt kun je op eigen gelegenheid helemaal van het noorden tot het zuidelijkste puntje van de eilanden komen. De verschillende fases uit de geschiedenis laten zich echter het beste ontdekken tijdens een wandeling onder begeleiding van een gids, deze vertrekken vanaf het centrum van Suomenlinna. De cafés en restaurants met hun terrasjes vormen ’s zomers gezellige rustplaatsen. Een gedeelte is ook in de winter geopend, zodat de wandelaar dan kan genieten van een lekker warm drankje of misschien wel van het bier uit de brouwerij van de vesting.

Muziek binnen de muren, openluchttheater
Tijdens de Zweedse en Russische overheersing stond de vesting bekend als pleitbezorger van de nieuwe stromingen uit de kunst en de cultuur en ook nu vormt ze een belangrijk centrum voor de creatieve activiteiten.

Het zomertheater van Suomenlinna, gevormd door Ryhmä-theater en Q-theater, behoort tot de meeste populaire van Finland. De meeste vooraanstaande jazzmusici van Finland spelen de sterren van de hemel tijdens het Viapori jazzfestival in augustus. De muziek uit de 18e eeuw is te horen in de parken en salons tijdens het culturele festival Les Lumieres in juni.

De tentoonstellingen in de galerie van de kunstenaarsvereniging van Helsinki in Rantakasarmi tonen Finse en Scandinavische beeldende kunst. De talrijke handarbeiders houden de tradities van de oude ambachten in ere evenals de restaurateurs van de oude houten boten.

Museumstukken van onderzeeboten tot teddybeerknopen
Op de hoofdroute bevinden zich de 7 musea die de vesting telt. Het Suomenlinna-museum en het Augustin Ehrensvärd-museum, vernoemd naar de hoofdontwerper en de eerste commandant van de vesting bieden informatie over de bouw van Suomenlinna en over het leven van de soldaten en de officiersgezinnen. Het kustartilleriemuseum, het oorlogsmuseum Maneesi (‘manege’) en de duikboot Vesikko van het oorlogsmuseum werpen licht op de verdediging en de oorlogsgeschiedenis van Finland. De tentoonstelling van het tolmuseum behandelen de geschiedenis van de douane en de smokkel in Finland. In het speelgoedmuseum vindt men souvenirs van meer dan honderd jaar oud – ook speelgoed uit de oorlogstijd. De gebouwen waarin de musea zich bevinden zijn al een bezienswaardigheid op zich. In hun glorietijd deden ze dienst als onder andere kruitdepot, gevangenis, en oefenruimte voor de artillerie.

Waardevol werelderfgoed
Suomenlinna maakt deel uit van de werelderfgoedlijst van Unesco, zodat de Europese vestingarchitectuur uit de 18e eeuw voor volgende generaties bewaard blijft. Qua vorm is Suomenlinna een vesting met onregelmatige bastions, die gebouwd zijn op verschillende hoogtes en op meerdere eilanden. De belangrijkste betekenis van de vesting ligt in de verdediging van de drie staten – Zweden, Rusland en Finland.

Het gehele jaar dagelijks geopend
Telefonische informatie: + 358 9 684 1880
matkailu@suomenlinna.fi

Dit artikel verscheen eerder in 2005 op de website van de Finse ambassade in Berlijn. Wij hebben het met toestemming overgenomen van de site van de Finse ambassade in Den Haag, waarvoor onze dank.

Aanvullende informatie
- Suomenlinna