Veel blessures waren er debet aan dat Jari Litmanen niet dé internationale ster werd die hij op basis van zijn kwaliteiten misschien wel had kunnen worden. Desondanks mag de Fin terugkijken op een respectabele voetbalcarrière die nog niet ten einde is.

De Finse periode
Jari Litmanen (20 februari 1971, Lahti) zet in het jaar 1987 zijn eerste stappen op ‘profvoetbalschoenen’ in het shirt van de club uit zijn geboorteplaats Reipas Lahti. Een jaar later is de op dat moment 17-jarige Litmanen al onmisbaar voor de bescheiden ploeg. De aanvallende middenvelder strooit met assists en doelpunten. Nog een seizoen later worden zijn prestaties bekroond met de titel Fins voetballer van het jaar. Hiermee verdiend de nummer ‘tien’ een transfer naar de vaderlandse topclub HJK Helsinki waarmee hij 1991 ook zijn eerste echte prijs meepakt in vorm van de nationale beker. Het verblijf van Litmanen in de Finse hoofdstad is echter van korte duur; na één seizoen vertrekt hij namelijk al naar MyPa 47. Ook met deze club volgt er bekerwinst voor de tweebenige middenvelder. Zijn prestaties blijven bij de Europese topclubs niet onopgemerkt. Zo loopt hij onder andere stage bij Leeds United en Barcelona, dit zonder succes. Dan volgt voor de jonge Litmanen het belangrijkste moment uit zijn carrière; de Nederlandse topclub Ajax onder leiding van Louis van Gaal meldt zich voor de stilist.

Suomi in Amsterdam: Deel 1
De meest succesvolle periode uit zijn loopbaan volgt ongetwijfeld bij Ajax. Litmanen groeit binnen de kortste keren uit tot een publiekslieveling bij de club waar hij zich in het seizoen 1992/93 voor het eerst meldt. Zijn eerste seizoen in Amsterdam speelt Litmanen nog op huurbasis. Maar de schaduwspits heeft in dat jaar slechts twaalf wedstrijden nodig om trainer Louis van Gaal te overtuigen van zijn kwaliteiten. Een prachtige periode ligt in het verschiet voor zowel Ajax als Litmanen zelf. In 1994 volgt dan ook de grote doorbraak voor de international. Hij wint met Ajax de Nederlandse landstitel, wordt topscorer en mag zich ook nog Nederlands én Fins voetballer van het jaar noemen. Dit laatste is niet zo uniek te noemen aangezien Litmanen in de periode van 1992 tot en met 1998 onafgebroken Fins voetballer van het jaar is. In 1995 krijgt Ajax ook internationale erkenning door het winnen van de Champions League. Litmanen is in dit team als schaduwspits een belangrijke spil.

Ook de landstitel en de wereldbeker voor clubteams komen de kant van de Finse ster op. In 1996 wordt Litmanen voor de derde maal op rij kampioen van Nederland. Na dat jaar gaat het echter met zowel Ajax als de middenvelder bergafwaarts. Blessures rijgen zich aaneen en de massale leegloop bij de Amsterdammers is ook niet bevorderlijk voor de prestaties. Vooral het seizoen 1996/97 springt, in negatieve zin, uit het oog. Litmanen is meer geblesseerd dan fit en ook ‘zijn’ Ajax presteert ver onder de maat met een vierde positie in de competitie. In 1998 volgt er een opleving waarin Litmanen weer net zo bepalend was voor Ajax als voorheen. Met zestien doelpunten en een fiks aantal beslissende passes heeft de Fin een groot aandeel in het winnen van de dubbel. In de zomer van 1999 komt er na zeven jaar een einde aan het glorieuze huwelijk tussen Ajax en de Finse schaduwspits. Barcelona is vanaf dat moment zijn nieuwe werkgever. Bij de Catalanen wordt hij herenigt met een groot aantal oud-ploeggenoten en zijn ‘ontdekker’ Louis van Gaal.




De Catalaanse hitte en het grauwe Engelse landschap
De teloorgang van de laatste jaren, uitgezonderd 1998, zet zich door bij het verblijf van Litmanen in Barcelona. Bij Barça weet de middenvelder nimmer zo te schitteren zoals hij in zijn beste periode bij Ajax deed. Ook blessures lagen hier aan ten grondslag. In zijn eerste seizoen komt de Fin tot 21 wedstrijden, voornamelijk als invaller, waarin hij slechts drie maal tot scoren komt.

In het eerste halfjaar van het seizoen 2001/02 komt Litmanen helemaal niet in actie voor Barcelona, waarop speler en club in de winterstop besluiten niet met elkaar verder te gaan. Al snel komt het Engelse Liverpool in beeld als de nieuwe club van Litmanen. De transfer naar Anfield Road is dan ook snel bekloken. In de daaropvolgende twee jaar blijkt dat de blessuregevoelige middenvelder niet opgewassen is tegen het Engelse fysieke geweld. Litmanen is dan ook erg verrukt dat zijn oude liefde Ajax zich begin 2003 bij Liverpool meldt.

Suomi in Amsterdam: Deel 2
Supporters, spelers, bestuurders en technische staf zijn allen in hun nopjes met de terugkomst van de verloren Godenzoon naar Amsterdam. Bij het begin van zijn tweede Ajax-tijdperk lijkt Litmanen ook bezig aan zijn tweede jeugd. Op het veld dirigeert hij weer als vanouds en ook daarbuiten werpt de inmiddels 32-jarige Fin zich op als mentor voor de jonge en gretige groep. Na een succesvolle start slaat echter, in het begin van het seizoen 2003/04, het noodlot toe. De blessures volgen elkaar weer in een hoog tempo en zo rond de jaarwisseling besluit Ajax om een punt te zetten achter de samenwerking met Litmanen.

Zwerven in Finland, Duitsland en Zweden
Waar iedereen dacht dat ‘de man van glas’ na het debacle bij Ajax zijn schoenen aan de wilgen zou hangen begon Litmanen juist aan een merkwaardige tocht langs diverse clubs. In mei 2004 verraste hij met de terugkeer naar de club waar hij zijn lange loopbaan begon: Reipas Lahti (nu FC Lahti). Amper een halfjaar later zat het avontuur bij zijn jeugdliefde er op, en begon hij aan een nieuw hoofdstuk van zijn carrière: degradatievoetbal. Jari Litmanen was namelijk de man die moest voorkomen dat Hansa Rostock uit de Duitse Bundesliga verdween. Alle inzet ten spijt wist ook de schaduwspits niet voorkomen dat Hansa een divisie afdaalde. Zijn loopbaan afsluiten in de Tweede Bundesliga zag Litmanen niet zitten waarop hij, voor (waarschijnlijk) zijn laatste kunstje, naar het Zweedse Malmö FF vertrok.

Litmanens tijd bij Malmö FF gaat niet de geschiedboeken in wegens de uitmuntende prestaties die de Fin daar neerzette. Berichtgevingen in de media gingen meer over zijn blessuregevoeligheid dan over zijn sportieve prestaties. Zo raakte hij in 2007 geblesseerd aan zijn rug doordat hij uitgleed op de trap toen hij zijn zoontje een glas melk wilde brengen. Een tijdje eerder was hij geblesseerd geraakt aan zijn netvlies doordat een kurk te snel van een fles afvloog. Mede door deze blessuregevallen speelde de Fin maar tien wedstrijden in twee jaar.

Na zijn Zweedse tijd volgde wederom een Engelse werkgever: Fulham. Hier was trainer Roy Hodgson actief, die Litmanen kende uit de tijd toen hij bondscoach was van het Finse elftal. Litmanen tekende bij Fulham een contract voor een half jaar, maar speelde geen enkel duel. Hodgson zei over Litmanen het volgende: "Jari heeft nog geen tien procent van de trainingen afgemaakt sinds zijn komst in januari. Hij heeft nog geen wedstrijd afgewerkt in het shirt van Fulham, maar wel twee interlands gespeeld voor Finland. Jari is vreemd genoeg geblesseerd en zijn fitte periodes vallen toevallig samen met de wedstrijden van het Finse elftal." Door de wrijving en de "selectieve" blessures van Litti, kwam er in mei 2008 al een einde aan Litmanens tijd bij Fulham.

De 37-jarige Litmanen dacht echter nog steeds niet aan ophouden en tekende in augustus 2008 een nieuw contract bij FC Lahti. Hij had al enkele weken mee getraind met zijn oude club en had zodoende de trainer weten te overtuigen.

Enkele dagen later maakte hij meteen zijn rentree tijdens de competitiewedstrijd tegen KuPS. Tien minuten na rust werd hij ingebracht en bleek hij meteen van waarde te zijn. De schaduwspits was verantwoordelijk voor twee treffers en leverde twee assists waardoor FC Lahti uiteindelijk met 8-1 won, een clubrecord. De prestatie van Litmanen kon opvallend worden genoemd want hij had sinds 21 september 2006 geen enkele officiële clubwedstrijd meer gespeeld. De rest van het seizoen speelde hij nog vijf wedstrijden waarin hij een doelpunt scoorde.

Bij FC Lahti hoefde Litmanen niet meer tijdens iedere competitiewedstrijd op te draven maar kan hij naar eigen goeddunken spelen en trainen. Hij werd met name gebruikt tijdens belangrijke wedstrijden. Zo speelde hij in 2009 enkele keren in de voorronde van de Europa League. Daar liet Litmanen nog steeds zien dat hij vaak de beste van het veld is en regelmatig beslissend kan zijn. Zo verzorgde hij onder andere drie assists in de wedstrijd tegen Dinamo Tirana en maakte hij een belangrijk doelpunt tegen Gorica waardoor Lahti doordrong tot de derde voorronde. Daar eindigde uiteindelijk het Europese avontuur, Club Brugge dat onder leiding stond van Adri Koster, bleek over twee wedstrijden gezien te sterk. Litmanen kwam uiteindelijk tot 13 optredens in de competitie en eindigde met zijn club op de 11e plaats.

Op 15 april 2010 verlengde Litmanen zijn contract bij FC Lahti tot het einde van het seizoen. Ondanks het feit dat hij geen basisspeler meer was, wilde hij zijn loopbaan nog niet afsluiten. Het seizoen 2010 verliep echter teleurstellend, Litmanen kwam wel 21 keer in actie maar FC Lahti eindigde als laatste in de competitie. Daarmee degradeerde de club van de Veikkausliiga naar de Ykkönen.

Na de degradatie kwam steeds meer de vraag centraal te staan of en zo ja, wanneer, Litmanen een einde zou maken aan zijn actieve voetbalcarrière. Litmanen ontweek deze vraag steeds en kwam begin 2011 nog in actie voor een indoorvoetbaltoernooi namens FC Lahti. Litmanen die in 2010 een eigen standbeeld kreeg in zijn geboortestad Lahti, werd op 20 februari 2011 40 jaar, wilde nog niet weten van stoppen met voetballen.

Hij besloot, vrij verrassend, in 2011 over te stappen naar HJK Helsinki, waar hij in het verleden ook al even actief voor was geweest; hier sloot hij een eenjarig contract af. Litmanens fans bij FC Lahti namen hem dit bepaald niet in dank af, zijn standbeeld bij het stadion in Lahti werd in brand gestoken en beschadigd.

De overstap van Litmanen naar HJK bleek wel een juiste beslissing te zijn geweest: hij werd aan het eind van het seizoen 2011 voor het eerst in zijn leven kampioen in Finland.

Opvallend aan Litmanen is dat hij, vooralsnog, blijft doorgaan met voetballen, met het spelletje. Een van de redenen hiervoor zou niet alleen zijn liefde voor het voetbal zijn, maar ook zijn drive om met het Finse elftal eens door te dringen tot een hoofdtoernooi en een prijs te behalen.



Dit artikel is met toestemming overgenomen van de site www.voetbalprimeur.nl en is geschreven door Pim Dikkers. Wij bedanken de redactie voor haar medewerking. In 2e instantie is het artikel bijgewerkt op basis van actuelere ontwikkelingen