Afgelopen vrijdag stond er een speciale dag op mijn rooster; een bezoekje aan de glasfabriek van het bekende Finse merk Iittala.

Wat ik in eerste instantie helemaal niet wist, was dat Iitala (de glasfabriek) ongeveer 50 kilometer ten zuiden ligt van Tampere, in het plaatsje Iittala! Iittala is een klein dorpje, met een duizendtal inwoners, omgeven door een plattelandsachtig landschap van vele bossen, meren en akkers.

Iittala is gesticht in 1881, door de Zweedse glasblazer P.M. Abrahamsson en toen al was het een kleine, maar moderne glasfabriek met een 50-tal werknemers. De eerste glasblazers kwamen uit Zweden, en later uit Duitsland en Belgie.
Grotendeels werden er toen simpele glazen voor de standaard huishoudens gemaakt en wat specialere, gegraveerde glazen op verzoek van bijvoorbeeld rijke lui, hotels of restaurants.

Nu vraag je je misschien af wat zo’n bekend en inmiddels groots Fins glasfmerk vandaag de dag nog in zo’n klein dorpje doet, maar dat heeft te maken met de lokatie. Iittala ligt namelijk op de treinroute van Tampere naar Helsinki, wat toendertijd al (en nu ook nog) de transport van glasgoederen vergemakkelijkte.
Bovendien ligt Iittala aan het Äimäjärvi meer en daar werd (en wordt) veel koelwater vandaan gehaald. En van de nabijgelegen houtfabriek kreeg/krijgt Iittala het restafval om de grote ovens mee te verwarmen. Een perfecte lokatie dus!
Van de bodem van het Äimäjärvi meer werd bovendien zand vandaan gehaald, want kwartszand is het voornaamste ingredient van glas. (70%) Later werd er kwartszand uit Belgie en Nederland geimporteerd.

Iittala werd pas echt bekend toen Alvar Aalto in 1936 de bekende Aalto vaas ontwierp, die door Iittala na de Tweede Wereldoorlog in de eind jaren ‘40 in productie werd genomen.
Naast Aalto, nam Iittala door de jaren heen vele andere glasontwerpers in dienst. Zo ontwierp Tapio Wirkkala (de ontwerper van het finse bierflesje) in 1968 de bekende Ultima Thule glasserie en Timo Sarpaneva ontwierp uiteindelijk het bekende “i-merkki”, wat hij in eerste instantie voor zijn i-serie gebruikte, maar wat later het algehele I-logo werd voor al het Iittala glas.




Vandaag de dag werken er zo’n 200 man bij Iittala. In de goede tijden van de jaren ‘70 werkten er zelfs 800 man. Persoonlijk moet ik zeggen dat ik me de Iittala glasfabriek veel groter en industrieler had voorgesteld.
Helaas mocht je binnen niet rondlopen, maar kon je vanaf een hoge railing op de glasblazers neerkijken en foto’s maken. Er wordt gewerkt in groepjes van een paar man (‘verstakko’ op z’n Fins) die allemaal rond de grote oven gesitueerd zijn. De grote oven is gevuld met glasmassa en heeft een temperatuur van 1470 graden Celcius.







De ene groep maakt Aalto Vazen, de andere werkt aan een andere glasserie. Er wordt nu veel gebruik gemaakt van mallen, waarin de verschillende vazen gezet worden.
Verschillende kleuren glas worden verkregen door het toevoegen van een bepaalde stof aan de glasmassa. Zo wordt er bijvoorbeeld koper gebruikt voor gele kleuren en ijzer voor groen.



Dames met vergrootglazen kijken uiteindelijk al het glas na op foutjes. Wanneer er een foutje wordt geconstateerd, gaat de vaas de restafvalbak in, waarvan de inhoud later weer wordt omgesmolten tot gloeiende glasmassa. Nadat de dames het glas goedgekeurd hebben, gaat het naar een afkoel-oven, die ‘slechts’ 500 graden is.
Soms wordt een klein foutje toegelaten, waar de vaas of het glas in de nabijgelegen Iitala-winkel dan als klasse-twee en -drie verkocht wordt met een kleine korting.

Het was interessant om de mensen aan het werk te zien. Tegenwoordig kun je voor glasblazer leren, maar vroeger werd het beroep onvergedragen van vader op zoon. Toendertijd was het nog allemaal geheim en werd je niet zomaar toegelaten tot de fabriek. Niet als werknemer en zeker niet als toerist.
Vandaag de dag is Iitala een toeristische trekpleister. Er zijn vele winkeltjes om de fabriek heen gesitueerd en het Iitala museum, wat in 1971 geopend werd toont alle glasseries, werkmethodes en gereedschappen. Een bezoekje waard dus, voor diegene die met eigen ogen wil zien hoe het Iittala glas geblazen wordt.

Voor meer info: www.iittala.com